Böbrek Hastalıklarında Beslenme

 

Böbrek Hastalıklarında Beslenme

Böbreklerin en önemli görevleri vücuttan atık maddelerin atılmasıdır. Kronik böbrek yetmezliğinde böbrekler görevlerini yerine getiremeyince kanda üre ve kreatinin gibi maddeler yükselir. Kandaki elektrolitlerin dengesi bozulur.

 Yeterli ve dengeli beslenme, yaşamın her aşamasında büyük önem taşımaktadır. Bireyin yaşam kalitesinin yükseltilmesinde, olaşabilecek komplikasyonların önlenmesi ve/veya geciktirilmesinde beslenme temel faktördür.

Beslenme tedavisindeki önemli unsurlar:

Uygun miktarda enerji ve protein alımı,

 Uygun vücut ağırlığının sağlanması ve/veya korunması

 Diyetteki diğer besin öğelerinin miktarları - sodyum - fosfor - potasyum - sıvı - vitamin ve mineraller

Beslenme tedavisi böbrek yetmezliğinin ilerlemesini yavaşlatabilir.

Enerji:

Yeterli enerji alımı organ ve dokuların çalışması ve sağlığın sürdürülebilmesi için büyük önem taşır. Vücudumuz için gerekli olan enerji yediğimiz besinlerle sağlanır. Besinlerle alınan enerji;

 Vücut için yeterli enerjiyi sağlar,

Vücut ağırlığının korunmasını sağlar,

 Proteinlerin kas ve doku yapımı için kullanılmasını sağlar.

 Eğer gereksinimimiz olan enerjiyi diyetimizle alamazsak; vücudumuz enerji gereksinimini sağlamak için kendi yapısındaki proteinleri kullanır. Buna bağlı olarak zayıflama, halsizlik, kan proteinlerinde azalma ve malnütrisyon gelişebilir.

Sağlıklı bireylerde olduğu gibi kronik böbrek yetmezliği olan bireylerde de en önemli enerji kaynağı karbonhidratlar ve yağlardır.

Karbonhidratlar:

 Enerjinin %55-60’ı karbonhidratlardan sağlanır. Karbonhidrat içeriği yüksek olan besinler; ekmek, tahıllar ( pirinç, un, makarna vb.), nişasta, şeker, bal, reçeldir. Ekmek ve tahıllar karbonhidrat içeriklerinin yanı sıra bir miktar da protein içerirler. Şeker, bal, reçel, nişasta saf karbonhidrat kaynaklarıdır. Diyetisyeninizin size önerdiği miktarlarda başlıca enerji kaynağı olan bu besinlere diyetimizde yer vermeliyiz.

Yağlar:

 Enerjinin % 25-30’u yağlardan sağlanır. Yağlar; besinlerin yapısında bulunan görünmez yağlarla ve yiyeceklere dışarıdan eklediğimiz yağlarla vücuda alınır. Gereksinimin üzerinde yağ alımı şişmanlığa yol açabileceği gibi kan yağlarının ve kolesterol düzeyinin artışına da neden olabilir. Kronik böbrek yetmezliği olan bireylerde kan kolesterol düzeyinin yüksek olması böbrek hasarını hızlandırdığı için arzu edilmez. Yağ türü olarak; zeytinyağı ve ayçiçek/mısırözü/soya yağı gibi bitkisel sıvı yağlar tercih edilmelidir.

Protein:

Doğru miktarda protein alımı sağlığın sürdürülmesi için büyük önem taşır. Proteinler;

Kas ve doku yapımı ve

 Savunma sistemi için gereklidir.

Proteinler başlıca 2 kaynaktan vücuda alınır;

Hayvansal kaynaklı; yumurta, et, süt yoğurt, peynir 

Bitkisel kaynaklı; sebzeler, tahıllar, kuru baklagiller

Hayvansal kaynaklı proteinler, bitkisel kaynaklı olanlara kıyasla vücutta daha iyi kullanılırlar. Kronik böbrek yetmezliğinde; böbrek fonksiyonlarına göre diyetle protein alımı kısıtlanabilir. Protein kısıtlaması olduğunda, diyetle alınan proteinin özellikle vücutta kullanılabilirliği yüksek hayvansal kaynaklı olanlardan sağlanmasına özen gösterilmelidir. Önerilen miktarda protein alınamıyorsa ve kan proteinleri düşükse, uzman hekimin önerisine göre amino asit tabletleri kullanılabilir. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalar, gereksinimleri olan proteni nasıl almaları gerektiğini ve yeterli tüketip tüketmediklerini diyetisyenlerine danışarak öğrenmelidirler.

Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi:

 Besin tüketim kayıtları: Diyetisyen tarafından günlük besin tüketim kayıtları incelenerek enerji, protein ve diğer besin öğelerinin yeterli alınıp alınmadığı değerlendirilip, uygun öneriler verilir.

 Kan bulguları:

Albümin: Albümin bir kan proteinidir. Çok düşük olması yeterli miktarda protein ve/veya enerjinin alınmadığını gösterir.

Subjektif Global Değerlendirme (SGD): Diyetisyen tarafından beslenme durumunun değerlendirilmesi için uygulanır. - vücut ağırlığındaki değişiklikler - besin tüketimi - fiziksel aktivite düzeyi - beslenme ile ilgili sorunlar değerlendirilir.